Proje çıktısı Açık Erişim
Barış Salihoğlu;
Bettina Fach Salihoğlu;
Temel Oğuz
{ "conceptdoi": "10.48623/aperta.263042", "conceptrecid": "263042", "created": "2023-09-14T13:42:20.168231+00:00", "doi": "10.48623/aperta.263043", "files": [ { "bucket": "5983ef89-9a9f-4b69-8fd3-bfcd624df051", "checksum": "md5:716c2f3c7af592da6cb3e5f82fdf0d17", "key": "TVRFMk9EZzQ.pdf", "links": { "self": "https://aperta.ulakbim.gov.tr/api/files/5983ef89-9a9f-4b69-8fd3-bfcd624df051/TVRFMk9EZzQ.pdf" }, "size": 22208931, "type": "pdf" } ], "id": 263043, "links": { "badge": "https://aperta.ulakbim.gov.tr/badge/doi/10.48623/aperta.263043.svg", "bucket": "https://aperta.ulakbim.gov.tr/api/files/5983ef89-9a9f-4b69-8fd3-bfcd624df051", "conceptbadge": "https://aperta.ulakbim.gov.tr/badge/doi/10.48623/aperta.263042.svg", "conceptdoi": "https://doi.org/10.48623/aperta.263042", "doi": "https://doi.org/10.48623/aperta.263043", "html": "https://aperta.ulakbim.gov.tr/record/263043", "latest": "https://aperta.ulakbim.gov.tr/api/records/263043", "latest_html": "https://aperta.ulakbim.gov.tr/record/263043" }, "metadata": { "access_right": "open", "access_right_category": "success", "communities": [ { "id": "cbs" } ], "creators": [ { "affiliation": "Orta Do\u011fu Teknik \u00dcniversitesi", "name": "Bar\u0131\u015f Saliho\u011flu", "orcid": "0000-0002-7510-7713" }, { "affiliation": "Orta Do\u011fu Teknik \u00dcniversitesi", "name": "Bettina Fach Saliho\u011flu", "orcid": "0000-0003-4688-1918" }, { "affiliation": "Orta Do\u011fu Teknik \u00dcniversitesi", "name": "Temel O\u011fuz" } ], "description": "<p>Projedeki temel yakla\u015f\u0131m, geçmi\u015fteki Ege ve Karadeniz iklim-deniz etkile\u015fimlerinin ayd\u0131nlat\u0131lmas\u0131, atmosfer ve deniz sistemlerinin önemli de\u011fi\u015fkenliklerinin saptanmas\u0131, yeterli istatistikî veri bulunanlar\u0131n ne kadar düzenli veya düzensiz olduklar\u0131n\u0131n tespiti ve farkl\u0131 iklim ko\u015fullar\u0131ndaki sistem özelliklerinin model simülasyonlar\u0131yla belirlenmesidir. \u0130ki y\u0131l süren proje kapsam\u0131nda O\u011fuz ve di\u011f. (2006) ile Kazmin ve Zatsepin (2007)’nin çal\u0131\u015fmalar\u0131 ve daha önce konunun baz\u0131 detaylar\u0131 üzerinde gerçekle\u015ftirilen çal\u0131\u015fmalar çerçevesinde Karadeniz ve Ege Denizi için deniz-atmosfer-iklim etkile\u015fimlerini kapsaml\u0131 olarak aç\u0131klamaya yönelik bulgu analizlerine ve matematiksel model simülasyonlar\u0131na dayal\u0131 çal\u0131\u015fmalar gerçekle\u015ftirilmi\u015ftir. Projenin özgün de\u011feri, son y\u0131llarda aç\u0131kça ortaya ç\u0131kan iklim de\u011fi\u015fiklikleri ve bunlar\u0131n denizlerimiz üzerindeki etkilerine yönelik ara\u015ft\u0131rmalara ivme kazand\u0131rmas\u0131 ve konunun \u015fimdiye kadar büyük ölçüde ihmal edilen bilimsel bir zemine oturtulmas\u0131na katk\u0131da bulunmas\u0131d\u0131r. Özetle, Ege Denizi’nde yap\u0131lan veri analizlerinin önemli sonuçlar\u0131ndan biri yak\u0131n dönemde gözlenen su s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 art\u0131\u015f\u0131yla birlikte artan yeni yabanc\u0131 tür giri\u015fidir. Yabanc\u0131 türlerin giri\u015findeki y\u0131llar aras\u0131 de\u011fi\u015fimler s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131yla paraleldir. Karadeniz’de birlikte yürütülen veri ve model analizleri sonuçlar\u0131 1992-1993 y\u0131llar\u0131ndaki karasal kökenli besin tuzu girdisindeki azalma ve iklimsel so\u011fumayla Karadeniz sisteminin istenmeyen dirençli, az üretken bir evreye girmi\u015f oldu\u011funu göstermektedir. Bu evre, dünyadaki deniz ekosistemleri aras\u0131nda gösterilebilecek en kötü örneklerden biri olarak; deniz analar\u0131n\u0131n bask\u0131n oldu\u011fu, ekotrofik olarak yetersiz ve kayda de\u011fer bal\u0131k popülasyonu içermeyen bir besin a\u011f\u0131 olu\u015fumunu desteklemektedir. Günümüzde bilimin ve politikan\u0131n ana meselelerinden birisi yabanc\u0131 tür ve özellikle deniz anas\u0131n\u0131n etkiledi\u011fi bu sistemleri bal\u0131k bask\u0131n hale dönü\u015ftürebilmek için yollar bulmaya çal\u0131\u015fmak olmal\u0131d\u0131r.</p>", "doi": "10.48623/aperta.263043", "has_grant": true, "keywords": [ "Karadeniz, Ege Denizi, Ekosistem, \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi" ], "language": "tur", "license": { "id": "cc-by-nc-4.0" }, "notes": "T\u00dcB\u0130TAK \u00c7AYDAG Grubu taraf\u0131ndan T\u00dcB\u0130TAK-Rusya Temel Ara\u015ft\u0131rmalar Vakf\u0131 (RFBR) i\u015fbirli\u011fi program\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde desteklenen 108Y114 nolu projenin amac\u0131 Karadeniz ve Ege Denizi iklim-deniz ili\u015fkilerinin ge\u00e7mi\u015fteki (on y\u0131llar mertebesindeki) etkile\u015fimlerinin eldeki bulgular yard\u0131m\u0131 ile ayd\u0131nlat\u0131lmas\u0131 ve ayr\u0131ca farkl\u0131 iklim ko\u015fullar\u0131 alt\u0131ndaki Karadeniz hidrodinamik ve ekosistem \u00f6zelliklerinin model sim\u00fclasyonlar\u0131 ile belirlenmesidir. Proje \u00f6zellikle son y\u0131llarda \u00f6nem kazanan iklim de\u011fi\u015fiklikleri ve bunlar\u0131n \u00fclkemizi \u00e7evreleyen denizlerimiz \u00fczerindeki etkilerine y\u00f6nelik ara\u015ft\u0131rmalara bir ivme kazand\u0131rmas\u0131na katk\u0131da bulunmu\u015ftur.", "publication_date": "2011-07-15", "related_identifiers": [ { "identifier": "10.48623/aperta.263042", "relation": "isVersionOf", "scheme": "doi" } ], "relations": { "version": [ { "count": 1, "index": 0, "is_last": true, "last_child": { "pid_type": "recid", "pid_value": "263043" }, "parent": { "pid_type": "recid", "pid_value": "263042" } } ] }, "resource_type": { "subtype": "deliverable", "title": "Proje \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131", "type": "publication" }, "science_branches": [ "Teknik Bilimler > Atmosfer Bilimleri ve Meteoroloji M\u00fchendisli\u011fi > \u0130klim > \u0130klim De\u011fi\u015fimi ve \u0130klim Modellemesi", "Teknik Bilimler > Deniz Bilimleri ve Teknolojisi", "Teknik Bilimler > Deniz Bilimleri ve Teknolojisi > O\u015finografi" ], "title": "\u0130klim De\u011fi\u015fikliklerinin Karadeniz ve Ege Denizi Ekosistemi ve Dinami\u011fine Etkileri", "tubitak_grants": [ { "program": "DIGER", "project_number": "108Y114", "workgroup": "\u00c7AYDAG" } ] }, "owners": [ 35 ], "revision": 1, "stats": { "downloads": 76.0, "unique_downloads": 73.0, "unique_views": 96.0, "version_downloads": 76.0, "version_unique_downloads": 73.0, "version_unique_views": 96.0, "version_views": 106.0, "version_volume": 1687878756.0, "views": 106.0, "volume": 1687878756.0 }, "updated": "2023-09-14T13:42:20.228801+00:00" }
Tüm sürümler | Bu sürüm | |
---|---|---|
Görüntülenme | 106 | 106 |
İndirme | 76 | 76 |
Veri hacmi | 1.7 GB | 1.7 GB |
Tekil görüntülenme | 96 | 96 |
Tekil indirme | 73 | 73 |