Dergi makalesi Açık Erişim

TOPLUMSAL CİNSİYET BAĞLAMINDA KADIN ÂŞIK VE DENGBEJCİLER

Pınar ŞAHİN


Citation Style Language JSON

{
  "DOI": "10.5281/zenodo.6481072", 
  "abstract": "<p>Toplumsal cinsiyet rolleri, en temelde kad\u0131n ve erkek olarak ikiye ayr\u0131l\u0131r. Birey; i&ccedil;inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 topluma kar\u015f\u0131 g&ouml;rev ve sorumlulu\u011fu olan, sosyal ortamda bunlar\u0131 yerine getiren ki\u015fidir. Sosyal ili\u015fki ve sosyal sistemler; toplumsal temel denilen olu\u015fum i&ccedil;erisinde bir&ccedil;ok unsuru i&ccedil;ine alan geni\u015f bir ortakl\u0131k b&uuml;t&uuml;n&uuml;d&uuml;r. Toplumsal yap\u0131, g&ouml;receli denge ve birli\u011finin yan\u0131 s\u0131ra &ccedil;e\u015fitli z\u0131tl\u0131klar, &ccedil;at\u0131\u015fmalar ve e\u015fitsizlikleri de b&uuml;nyesinde bar\u0131nd\u0131r\u0131r. Bu anlamda biyolojik olarak kad\u0131n cinsiyetine kar\u015f\u0131l\u0131k toplumsal olarak &uuml;retilen &lsquo;kad\u0131nl\u0131k&rsquo; rol&uuml;, ba\u015fl\u0131ca &ouml;rnek olarak varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s&uuml;rd&uuml;rmektedir.</p>\n\n<p>Toplumun her ya\u015fam ve faaliyet alan\u0131nda oldu\u011fu gibi m&uuml;zikte de toplumsal cinsiyetin getirdi\u011fi zorunlu roller kar\u015f\u0131s\u0131nda sorunlar, ayr\u0131mlar meydana geldi\u011fi g&ouml;r&uuml;lmektedir. M&uuml;zikteki kad\u0131n olgusunun da m&uuml;zikteki erkek olgusuna k\u0131yasla daha a\u015f\u0131lmas\u0131 zor ve kal\u0131c\u0131 sorunlar halinde kar\u015f\u0131m\u0131za &ccedil;\u0131kmaktad\u0131r. M&uuml;zik ya\u015fam da bir ara&ccedil; rol&uuml; &uuml;stlenmektedir. Ayn\u0131 zamanda toplumlararas\u0131 k&uuml;lt&uuml;rel bir k&ouml;pr&uuml; niteli\u011fi ta\u015f\u0131maktad\u0131r. K&uuml;lt&uuml;r ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 konumunda olan bir di\u011fer olgu da halk sanat&ccedil;\u0131lar\u0131, &acirc;\u015f\u0131k ve dengbejlerdir. Bunlar halk k&uuml;lt&uuml;r&uuml;n&uuml;n sonraki ku\u015faklara aktar\u0131lmas\u0131nda &ouml;nemli bir rol oynamaktad\u0131r. Bulundu\u011fu toplumun g&ouml;r&uuml;\u015flerini, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 olaylar\u0131, gelenek g&ouml;reneklerini, k&uuml;lt&uuml;rlerini ta\u015f\u0131yan ve ya\u015fatan bu bireyler i&ccedil;erisinde kad\u0131n &acirc;\u015f\u0131k ve dengbejlerin rol&uuml; b&uuml;y&uuml;kt&uuml;r.</p>\n\n<p>\u0130ki farkl\u0131 gelenek olarak g&ouml;r&uuml;len &acirc;\u015f\u0131kl\u0131k ve dengbej gelene\u011fi toplumsal olarak ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 zaman ortak bir paydada bulu\u015ftuklar\u0131 g&ouml;r&uuml;lm&uuml;\u015ft&uuml;r. Dengbej gelene\u011fine ba\u015flamadan &ouml;nce de &Acirc;\u015f\u0131kl\u0131k Gelene\u011finde oldu\u011fu gibi belli ba\u015fl\u0131 a\u015famalardan ge&ccedil;menin gereklili\u011fi saptanm\u0131\u015ft\u0131r. Dengbeje ba\u015flaman\u0131n ba\u015fl\u0131ca a\u015famalar\u0131 ve &ouml;nemli hususlar\u0131ndan baz\u0131lar\u0131 \u015f&ouml;yledir; sesin g&uuml;zel olmas\u0131n\u0131 engelleyecek bir sa\u011fl\u0131k sorununun bulunmamas\u0131, ya\u015fan\u0131lan her olay\u0131 alg\u0131lay\u0131p, anlamland\u0131racak kadar bir biyolojik g&uuml;&ccedil;l&uuml; haf\u0131zaya ihtiya&ccedil; duyulmas\u0131d\u0131r. Dengbejler ile &acirc;\u015f\u0131klar\u0131n toplumdaki rolleri ve g&ouml;revleri hemen hemen ayn\u0131d\u0131r. \u0130cra ortamlar\u0131, ele ald\u0131klar\u0131 konularda da benzerlik g&ouml;stermektedir. Dengbej icras\u0131 asl\u0131nda &ccedil;o\u011funlukla beden ve ruh aras\u0131nda oldu\u011fu &ouml;ng&ouml;r&uuml;lm&uuml;\u015ft&uuml;r. Dengbej de ruh, g&ouml;z ve &ccedil;ok iyi bir s&ouml;z sanat\u0131 kullan\u0131m\u0131 ortak \u015fekilde &ccedil;al\u0131\u015fmaktad\u0131r. </p>\n\n<p>&Acirc;\u015f\u0131kl\u0131k gelene\u011finde oldu\u011fu gibi, dengbej gelene\u011finde de usta-&ccedil;\u0131rak &ouml;\u011frenimi mevcuttur. Burada da toplumsal kurallar ve ya\u015fam bi&ccedil;imi kaynakl\u0131 kad\u0131n dengbejciler icra ortamlar\u0131ndan mahrum kalm\u0131\u015f ve kendilerini geli\u015ftiremedikleri saptanm\u0131\u015ft\u0131r. Toplumsal cinsiyet ba\u011flam\u0131nda kad\u0131n &acirc;\u015f\u0131klar ve kad\u0131n dengbejciler toplumun onlara y&uuml;kledi\u011fi roller kar\u015f\u0131s\u0131nda sanatta yetersiz olduklar\u0131, bu yetersizliklerine ra\u011fmen &acirc;\u015f\u0131kl\u0131k gelene\u011fin de ve dengbej gelene\u011fin de kad\u0131n\u0131n &ouml;nemli bir yere sahip oldu\u011fu saptanm\u0131\u015ft\u0131r.</p>\n\n<p>Bu &ccedil;al\u0131\u015fmada; teorik anlamda toplumsal cinsiyetin kurguland\u0131\u011f\u0131 kad\u0131nl\u0131k olgusu tan\u0131mlanacakt\u0131r. Ard\u0131ndan &acirc;\u015f\u0131kl\u0131k ve dengbejlik gelene\u011fi t&uuml;m y&ouml;nleri ile ele al\u0131narak, her iki gelenekte de kad\u0131n\u0131n rol&uuml;ne yer verilecek; bu geleneklerin benzerlik ve farkl\u0131l\u0131klar\u0131 ortaya konulacakt\u0131r.</p>", 
  "author": [
    {
      "family": "P\u0131nar \u015eAH\u0130N"
    }
  ], 
  "container_title": "\u0130NTOBA - \u0130nsan ve Toplum Bilimleri Akademi Dergisi", 
  "id": "228285", 
  "issue": "2", 
  "issued": {
    "date-parts": [
      [
        2021, 
        12, 
        30
      ]
    ]
  }, 
  "page": "105-115", 
  "title": "TOPLUMSAL C\u0130NS\u0130YET BA\u011eLAMINDA KADIN \u00c2\u015eIK VE DENGBEJC\u0130LER", 
  "type": "article-journal", 
  "volume": "1"
}
192
136
görüntülenme
indirilme
Görüntülenme 192
İndirme 136
Veri hacmi 199.7 MB
Tekil görüntülenme 168
Tekil indirme 122

Alıntı yap