Tarih Araştırmalarında Yapay Zekâ Riskleri

Bu çalışmada, tarih alanındaki bilimsel araştırmalarda yapay zekâ kullanımının riskleri ele alınmıştır. Çalışma konusu güncel olmakla birlikte bu alandaki Türkçe literatür yok denecek kadar azdır. Bu nedenle araştırma sürecinde nitel araştırma metotları kullanılmıştır.

Tarihçi, geçmişte yaşanan olayların günümüz dünyasına aktarılması için bilimsel araştırmalar yapar. Tarih, diğer tarihsel bilim alanları olan arkeoloji ve antropoloji gibi bilimlerle ilişkili ancak çalışma konuları ve metodu bakımından farklıdır. Her türlü bulgu tarih araştırmacısının alanındadır. Ancak tarih araştırmaları daha çok dilsel yöndedir. Adları farklı da olsa; belgeler, tutanaklar, vesikalar, metinler, sözlü çalışmalar, gazeteler, müzik, resim, heykel, mimari, toplumsal, ekonomik, kültürel yapılar ve daha birçok konu hep dil aracılığıyla aktarılır. Bu bildiride kullandığımız gibi, dil, bir tarihçinin en önemli aracıdır.
Modern teknolojinin günümüzde ulaştığı noktada “yapay zekâ” adı verilen bilgisayar programları, “makine öğrenmesi” denilen yöntemle, insana benzer şekilde “doğal dil işlemesi” yaparak “büyük dil modelleri” oluşturmaktadır. Yapay zekanın, milyarlarca dilsel veriyi işleyerek anlamlı veriler üretmeye çalıştığı varsayılır. Yapay zekâ tüm bunları gerçekleştirirken çoğunlukla “güncel dili” kullanır.
Tarihsel tecrübeye dayanarak, tarih araştırmalarında “insan” faktörünün getirdiği intihal, sahtecilik, çarpıtma gibi birçok etik ihlal riski yapay zekada da mevcuttur. Ancak yapay zekanın riskleri bunlarla sınırlı değildir.