EĞİTİM HABERCİLİĞİNDE ETİK BİR TARTIŞMA OLARAK ADVERTORİALLAR

Eğitim alanında üretilen haberler, toplumun büyük bir bölümünü ilgilendirmektedir ve bu haberlerin etik gazetecilik pratikleriyle uyumlu olması önem taşımaktadır. Eğitimle ilgili içeriklerde etik anlamda tartışmalı olan konular genellikle gazetecilik mesleğinin içinde bulunduğu piyasa koşullarıyla bağlantılıdır ve bu sorunlardan biri haberlerde advertorial kullanımıdır. Advertorialların eğitim haberleri arasında yer alması hakkındaki etik tartışmalar, söz konusu içeriklerin okuru yanlış yönlendirme veya yanıltma potansiyeline dayanmaktadır. Gazeteciliğin en temel görevinin toplumu bilgilendirmek olduğu düşünüldüğünde, advertorialların bu görevi sekteye uğratabileceği görülmektedir. Bu sebeple, advertorial içeriklerin sunum şeklini incelemek ve etik uygulama önerilerini vurgulamak önemlidir. Mevcut çalışma Türkiye’de eğitimle ilgili yayımlanan haberlerde advertorialların nasıl kullanıldığını ve bu konunun habercilik etiği bağlamında hangi ihlallere neden olduğunu açığa çıkarmayı amaçlamaktadır. Çalışmanın örneklemi 2020-2022 yılları arasında 10 ulusal haber sitesindeki eğitim konulu haber içerikleri taranarak amaçlı/yargısal örnekleme tekniği ile belirlenmiştir. Bu doğrultuda advertorial içeriğe sahip olduğu düşünülen 233 adet metin örnekleme dahil edilmiş ve içerik analizi yöntemiyle incelenmiştir. Araştırma bulguları, advertorialların eğitim kurumlarının faaliyetleri ve tanıtımları gibi farklı konularda yoğunlaştığını, bu içeriklerde advertorial ibaresi ve muhabir isminin çoğunlukla bulunmadığını ve eğitim konusundaki advertorialların sıradan bir haber metni gibi gözükmesi için haber yapıtaşları ve alıntılar gibi farklı stratejiler kullanıldığını ortaya koymaktadır. Çalışma, eğitim konusunda yayınlanan advertoriallarda haber-reklam ayrımının bulanıklaştığını göstererek bu içeriklerin etik ilkelere uygunluğunu tartışmaktadır. Genel çerçevede bakıldığında advertoriallar reklam ve haber türlerinin birleşimi şeklinde değerlendirilmektedir ve hem reklamcılara hem de haber medyasına maddi anlamda katkı sunmaktadır ancak bunu yaparken etik gazetecilik pratikleri ile uyumsuz uygulamalar, eğitim alanında bilgi almaya çalışan okuyucuları yanlış yönlendirdiği için söz konusu içerikleri tartışmalı kılmaktadır.