Sosyal İçerme Bağlamında Engelli ve Eski Hükümlülerin İstihdamı: Elazığ Belediyesi Örneği

Engelli ve eski hükümlüler dezavantajlı gruplardır. Dezavantajlı grup içerisinde yer alan insanlar hem bulundukları engellilik durumu ile hem de ekonomik zorluklar ile mücadele etmek durumundadır. Ekonomik sorun dezavantajlılığın bir sonucu olmakla birlikte istihdam yetersizliğinden dolayı engelli ve eski hükümlü bireylerin sosyal yaşama uyum süreçlerini zorlaştırmaktadır. Ekonomik sorunların başlıca nedenlerinden biri; işverenlerin dezavantajlarından dolayı engelli ve eski hükümlüleri çalıştırmak istememesidir. İşverenler çalıştırdıkları personelden yüksek fayda sağlamak istedikleri için dezavantajlı grupları yük olarak görebilmektedirler. Engelli ve eski hükümlü bireylerin sahip oldukları dezavantajlılık durumundan çok sosyal hayattaki ve iş yaşamındaki bireylerin tutum ve davranışları sosyal yaşama uyum süreçleri üzerinde önemli etki oluşturmaktadır. Engelli ve eski hükümlü bireyler özellikle iş yaşamında dezavantajlı bireylere karşı olan tutumdan kaynaklı ya da dezavantajlı olan bireylerin kendi durumları ile ilgili olarak birtakım zorluklarla karşılaşabilmektedirler, bu zorluklar; dışlanma, mobbing, alay edilme, yetersiz olduklarının hissettirilmesi, işlerden uzak tutulmaları, engel durumlarına uygun iş verilmemesi, fiziki şartların dezavantajlılık durumlarına uygun olmaması ve mesai esnekliği sağlanmaması şeklinde olabilmektedir. Yaşanan olumsuzlukları önlemek için politikalar geliştirilmesine rağmen dezavantajlıların istihdamı istenilen seviyelere ulaşmış değildir. Dezavantajlıların istihdam edilmesi zorunluluk çerçevesi içerisindedir. İstihdam olanaklarına ulaşamayan dezavantajlı bireyler, çifte dezavantajlılık durumu ile karşılaşmakta ve zor olan hayatları daha da içinden çıkılmaz bir duruma gelebilmektedir. Çalışmamızda, kamu kurumlarında görev yapan engelli ve eski hükümlüler için uygulanan istihdam politikaları değerlendirilerek, engelli ve eski hükümlülerin iş yaşamına girebilmesi için, neler yapılabileceği konusu üzerinde durulmuş ve araştırmacılar ile yapılan görüşme sürecinde kendilerinden, dezvantajlıların istihdamının nasıl arttırılacağı ile ilgili görüşler alınmıştır. Araştırma verileri 03.01.2025 - 24.04.2025 tarihleri arasında oluşturulmuş olup yapılan görüşmeler ve literatür taraması neticesinde; Türkiye’de kamu kurumlarındaki engelli ve eski hükümlü istihdamının sadece yasal zorunluluk çerçevesinde kaldığı görülmüştür