Yaratıcı Düşüncenin Katili: Boş Zamanı Sosyal Medyada Harcamak

Sosyal medya, yalnızca internet altyapısı üzerinden iletişim sağlamakla kalmayıp, modern yaşamın bir parçası haline gelmiştir. Bu bağlamda, sosyal medyanın kullanım amaçları büyük önem taşımaktadır. Ayrıca, sosyal medyanın ortaya çıkardığı yeni ihtiyaçlar ve beklentiler, yenilikçi ürünler geliştirme ve yaratıcılık becerileri ile karşılanabilmektedir. Sosyal medyanın yaratıcılık üzerindeki etkisi sıkça incelenen bir konudur. Bununla birlikte, kişilik özelliklerimizin davranış ve tutumlarımızla ilişkili olduğunu göz önünde bulundurarak, yaratıcı düşünme becerilerimizin ve sosyal medya kullanım alışkanlıklarımızın önemini yeniden değerlendirmemiz gerekmektedir. Bu çerçevede, çalışmamız sosyal medya kullanım amaçları ile yaratıcı düşünce arasındaki ilişkileri ve kişilik özelliklerinin bu ilişkideki aracı rolünü incelemektedir. Araştırmamızda seçkisiz olmayan örnekleme yöntemlerinden uygun örnekleme yöntemi ile 18-45 yaş aralığında ve yükseköğrenim eğitim düzeyindeki 401 katılımcının verilerini analiz etmiştir. Veriler, R tabanlı Jamovi paket (Version 2.4) programı kullanılarak analiz edilmiştir. Sosyal medya kullanım amaçları, kişilik özellikleri ve yaratıcı düşünce arasındaki ilişkiler Perason korelasyon matrisi ile belirlenmiştir. Sosyal medya kullanım amaçları ve kişilik özelliklerinin aracı rolü, örneklem büyüklüğü N=401 > 200 olduğu için Jamovi'de regresyon tabanlı standart tahmin metoduyla belirlenmiştir. Anlamlılık düzeyi 0,05 olarak belirlenmiştir. Araştırmanın sonuçlarından korelasyon analizlerine göre, sosyal medya kullanım amaçlarından özellikle arkadaşlarla iletişim kurma, kişisel sunum ve bilgi paylaşımı, olayları ve gündemi takip etme, kişi ve organizasyonlara ulaşma ve bilgi alışverişinde bulunma amaçları yaratıcı düşünce ile anlamlı pozitif ilişkilere sahiptir. Ancak, boş zaman değerlendirme (S3) amacıyla sossyal medyayı kullanmak ise yaratıcı düşünce ile negatif anlamlı bir ilişki göstermektedir. Aynı zamanda nevrotik kişilik özelliği dışındaki tüm kişilik özellikleri yaratıcı düşünce ile anlamlı pozitif ilişkiler göstermiştir. Aracılık analizi sonuçlarına göre ise, sosyal medya kullanım amaçlarından (S1) arkadaşlarla iletişim kurma ve kişi ve organizasyonlara ulaşma (S9) amaçlarının yaratıcı düşünce üzerindeki etkisi dışadönüklük aracılığıyla pozitif bir şekilde anlamlıdır. Kişisel sunum ve bilgi paylaşımı (S8) amacının yaratıcı düşünce üzerindeki etkisi, deneyime açıklık, özdenetimlilik ve dışadönüklük kişilik özelliği aracılığıyla pozitif bir şekilde anlamlıdır. Öte yandan, boş zaman değerlendirme (S3) amacının ise yaratıcı düşünce üzerindeki etkisi, özdenetimlilik, deneyime açıklık ve yumuşak başlılık kişilik özellikleri aracılığıyla negatif bir şekilde anlamlı bulunmuştur. Dolayısıyla sosyal medyanın boş zaman değerlendirme amacıyla olarak kullanılması yaratıcılığı doğrudan etkilemezken, deneyime açıklık, özdenetimlilik ve yumuşak başlılık kişilik özellikleriyle dolaylı yoldan negatif olarak etkilemektedir. Bu modellerden hareketle, sosyal medyanın yalnızca bir iletişim veya eğlence aracı olmadığı, aynı zamanda kişilik özellikleri aracılığıyla bireysel yaratıcılığı farklı düzeylerde olumlu veya olumsuz olarak şekillendiren bir etmen olarak işlev görebileceği ifade edilebilir. Sonuçlar, alandaki literatürle kıyaslanarak tartışılmıştır.