GÖRSEL-İŞİTSEL MATERYALLERDE MEDYA ALTERNATİFİ OLARAK KOLAY TÜRKÇE

Erişilebilirlik kapsamında birçok Avrupa ülkesi on yıllardır Kolay Dil çalışmaları ve uygulamaları yürütmektedir. İletişimi ve bilgiye erişimi kolaylaştırmayı hedefleyen Kolay Dil, ilk etapta orta ve hafif zihinsel engelli bireyler ve bilişsel kısıtları olanlar için bir araç niteliği taşımaktadır. Standart dilin dilsel bir varyasyonu olan Kolay Dili, her ülke kendi resmi dilleri doğrultusunda oluşturmaktadır. Ülkemizde de Kolay Dil Araştırmaları doğrultusunda standart Türkçenin dilsel varyasyonu teşkil edecek olan “Kolay Türkçe” çalışmaları başlatılmış ve ilk uygulama örnekleri gerçekleştirilmiştir. Dolayısıyla “Kolay Türkçe” söz konusu hedef kitle için iletişimi ve etkileşimi destekleyecek Türkçenin kolaya indirgenmiş bir biçimidir. Kolay Dil metinlerinin merkezinde “anlaşılabilirlik” olduğundan Kolay Türkçe metinlerine mümkün olduğunca görsellere yer verilir; görsel-işitsel içeriklerde ise videolar Kolay Türkçe ile desteklenmektedir. Kolay Türkçenin odak noktası iletişim ve etkileşim engellerini en aza indirgeyerek bilişsel engelli kişilerin topluma katılımını teşvik etmektir. Almanya ve Amerika’da yapılan araştırmalar zihinsel engelli ve bilişsel kısıtlı bireylerin büyük oranda okur yazar olmadıkları göstermiştir. Bu nedenle ülkemizde de özellikle görsel-işitsel materyallerin medya alternatifleri olarak Kolay Türkçede sunulması önem kazanmaktadır. Dijital medya, geniş kitlelere ulaşma potansiyeliyle eğitim, sağlık, kamu hizmetleri ve eğlence gibi birçok alanda bilgi aktarımını sağlamaktadır. Ancak bu alanlardaki içeriklerin karmaşıklığı veya diğer bir ifadeyle Kolay Türkçenin hedef kitlesi için “zor” olduğundan bilgiye erişim güçleşmektedir. Kolay Türkçenin dijital medya formatlarında kullanımı bu engelleri aşmada önemli bir adım olarak görülmelidir. Videoların Kolay Türkçe olarak aktarılan altyazıları veya transkripsiyonları; videoların Kolay Türkçede yapılan seslendirmeleri veya görseller ile desteklenen içerikler, hedef kitlenin içerikleri daha rahat takip etmesini sağlayabilmektedir.
Hedef kitle için önem arz eden veya onların ilgi alanlarına girebilecek videolarının Kolay Türkçe ile desteklenmesi, bu bireylerin konuları daha iyi kavramalarına yardımcı olabilir. Buradan hareketle çalışmamızda örneklem olarak bir kamu spotu Kolay Türkçede sunulacak olup standart dil ve Kolay Dil arasında farklar gösterilecektir. Böylelikle bilgiye erişimde eşitlik ve kapsayıcılığın artırılması ve farkındalık yaratılması hedeflenmekle beraber çalışmanın sonuçları dijital medya içerik üreticileri ve politika yapıcılar için önemli bir rehber niteliğinde olacaktır.