Bağcılık Çalışmaları: Geleneksel ve Modern Yaklaşımlar, Bölüm 2: Asmalara Geç Dönemde Uygulanan Abiyotik ve Biyotik Streslerin Salkım Özelliklerine Etkileri

Asma çeşitli streslere uyum sağlama yeteneği iyi olan bir bitkidir (Jones
ve Alves, 2012). Tüm tarım kollarında olduğu gibi bağcılıkta da gerek iklim
değişikliğinden ve gerekse de kültürel işlemlerden kaynaklanan birçok stres söz
konusudur. Her bitkinin çevresel faktörler nedeniyle biyotik ve abiyotik olmak
üzere iki farklı çeşit strese maruz kalabileceği bildirilmiştir (Aguirre-Becerra
vd., 2021). Son 10 yılda abiyotik stres konusunda çalışan birçok araştırıcı farklı
araştırmalar yaparak biyotik stresleri ve bunun asma üzerine etkilerini
belirlemeye çalışmıştır. Bu sürede yapılan araştırmaların %90 oranında arttığı
da Bernardo vd. (2018) tarafından vurgulanmıştır.
Asmalar yaşam döngüsü içinde birçok abiyotik stresle karşı karşıya gelir.
Abiyotik stresler tarımsal üretimde çok büyük kayıplara neden olmaktadır.
Kuraklık (Smart, 1986), tuzluluk ve ağır metaller ilk sırada yer alan abiyotik
stres faktörlerindendir (Trouvelot vd., 2015). Benzer şekilde abiyotik stresleri
Aguirre-Becerra vd. (2021) elektromanyetik dalgalar, akustik dalgalar, nano
yapılar, uçucu bileşikler, besin yoksunluğu, çeşitli metaller ve toprak
kirleticileri olarak sıralamışlardır. Buna ek olarak Tester ve Bacic (2005)
çoğunlukla birbiriyle ilişkili olan en yaygın abiyotik stresler arasında
yüksek/düşük sıcaklıklar, tuzluluk, kuraklık (Lopez vd., 2001; Roby vd., 2008;
Carbonneau ve Bahar, 2009; Sabır vd., 2015), toprak asitliği ve aşırı
radyasyona maruz kalmanın yer aldığını belirtmişlerdir. Ayrıca Cramer vd.
(2011) bunu tanımlamak için yaz stresi terimini kullanmışlardır. Bu terim; yaz
mevsiminde yüksek güneş ışığı, su eksikliği ve yüksek sıcaklık gibi çeşitli ciddi
abiyotik streslerin kombinasyonunu göstermektedir. Uzun süreli aşırı yüksek
sıcaklıklar (Roby vd., 2008) veya sıcak hava dalgaları; verim ve asma
fizyolojisini kalıcı olarak etkileyebilir (Jones ve Alves, 2012). İklim değişikliği,
kimyasal ilaçlar ve sürekli toprak işleme gibi müdahaleler, bitkileri sürekli
abiyotik strese maruz bırakarak bağcılığı tehlikeye atmaktadır (Rouphael vd.,
2018; Cataldo vd., 2022). Çevre dostu doğal biyostimülantların kullanımı
abiyotik stres etkenlerine karşı toleransı artırmaktadır (Rouphael ve Colla,
2020). Ultrasonikasyon, mekanik titreşim ile ilgili çalışmalar da bulunmaktadır
(Lin vd., 2001). Mekanik hasar (Billet vd., 2018) ve mekanik titreşimin
(vibrasyon stresi) üzümlerde negatif etki yaptığını saptamışlardır (Jung vd.,
2018).