SEYHAN HAVZASI ETRAFINDA DÜŞÜK AKIM FREKANS ANALİZİ VE KURAK DÖNEM ANALİZİ - Çiltaş, Efe; Eldayıh Kanber, Yasemin; Bakar, Hamza; Öz, Müberra; Kaçar, Furkan Sencer; Önöz, Bihrat; Yılmaz, Selahattin Utku (2024)
Günümüzde küresel iklim değişikliği nedeniyle dünyada artan sıcaklık ve buna bağlı olarak; bir bölgede yağışlarda, nem oranında, akarsu seviyelerinde görülen belirgin değişiklikler, söz konusu bölgede ekolojik, ekonomik gibi pek çok yönden büyük zararlara neden olmaktadır. Aynı zamanda, iklimdeki bu belirgin değişiklikler ve buna bağlı olarak söz konusu bölgedeki toplam su miktarındaki değişiklikler taşkın, kuraklık gibi felaketlere neden olabilmektedir. Özellikle, artan nüfus ile birlikte hızlı ve plansız yapılaşma, yanlış uygulanan nehir düzenleme çalışmaları, yanlış uygulanan tarımsal faaliyetler gibi uygulamalar nedeniyle bir bölgede su miktarının uzun süre boyunca normal seviyenin altında kalması sonucu kuraklığa (kıtlığa) rastlanılmaktadır. Kuraklık genel tanımı itibari ile bir bölgede, bir süre boyunca su miktarında normal düzeye göre belli bir miktarın üzerinde görülen eksiklik (Da Cunha vd., 1983) olmasına rağmen çeşitli disiplinler açısından incelendiğinde farklı büyüklükler bu noktada dikkate alınabilir (Bayazıt ve Önöz 2008). Bu çalışmada, kuraklık hidrolojik yönden incelenmiş ve akım verileri esas alınmış olup Seyhan Havzası etrafında, DSİ Genel Müdürlüğü “Akım Gözlem Yıllıları”dan alınmış geçmiş yıllara ait akarsu debi verilerine göre sırasıyla; Düşük Akım Frekans Analizi ve Runs (Gidişler) Analizi yapılmıştır. Yapılan bu analizlere çeşitli istatiksel yöntemler uygulanarak bir dönüş periyoduna bağlı debi değerlerinin tahmin edilmesi ve böylece akım verisi olmayan alanlarda dahi tasarım debisi değerlerinin elde edilmesi amaçlanmıştır. Buna bağlı olarak da Runs (Gidişler) analizleri yapılarak havzanın kurak döneminin (kuraklık durumunun) ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Analiz sonuçlarına göre E18A026 istasyonu hariç diğer tüm istasyonlarda akım tahminleri 2, 5 ve 20 yıllık dönüş aralığına sahip akımlar oldukça küçük tahmin edilmiş ve Run Analizi sonuçları doğrultusunda bu istasyonlarda ciddi bir kuraklık tehlikesi ile karşı karşıya olunduğuna ulaşılmıştır.
Keywords: cc-by-sa-4.0; Düşük Akım Frekans Analizi; Tasarım Debisi; Runs (Gidişler) Analizi; Kurak Dönem